Sifilis: səssiz, amma təhlükəli xəstəlik
Sifilis niyə illərlə əlamət vermədən davam edə bilər, hansı mərhələləri var və nə vaxt analiz vermək lazımdır.
MüəllifDr. Şeyla CəfərovaDermatoveneroloq, estetik dermatoloq, akne eksperti
Cinsi yolla keçən sifilisin ən qorxulu tərəfi odur ki, illərlə heç bir əlamət vermədən davam edə bilər. İnsan özünü sağlam hiss edir, amma bakteriya orqanizmdə fəaliyyətini sürdürür və vaxt keçdikcə ürəyə, damarlara, sinir sisteminə zərər verə bilər.
Sifilis necə inkişaf edir
- Birincili dövr: yoluxma yerində ağrısız, bərk əsaslı yara (şankr), 3-6 həftəyə öz-özünə sağalır
- İkincili dövr: bədəndə, ovuc içində və ayaqaltında səpgi, limfa düyünlərinin böyüməsi, saç tökülməsi
- Gizli dövr: heç bir əlamət yoxdur, xəstəliyi yalnız analiz göstərir
- Gecikmiş dövr: müalicə olunmayan xəstələrin bir qismində illər sonra ürək-damar sisteminin, sinir sisteminin və digər orqanların zədələnməsi
Yaranın ağrısız olması və öz-özünə keçməsi çoxlarını aldadır. "Keçdi, deməli, bir şey yox idi" düşüncəsi xəstəliyin müalicəsiz qalmasına və gizli mərhələyə keçməsinə səbəb olur. Sinir sistemi və göz zədələnməsi isə xəstəliyin istənilən mərhələsində baş verə bilər.
Nə vaxt analiz vermək lazımdır
- Qorunmasız cinsi əlaqədən sonra
- Partnyorda infeksiya aşkarlandıqda
- Hamiləlik planlaşdırarkən və hamiləlik zamanı
- Səbəbi bilinməyən səpgi və ya yara olduqda
Müalicə olunurmu
Bəli. Sifilis əsasən penisillinlə müalicə olunur və vaxtında aşkarlansa, tam sağalır. Amma gecikmiş dövrdə orqanlarda yaranmış zədələr geri dönməyə bilər. Müalicədən sonra nəzarət analizləri vacibdir. Partnyorun da müayinədən keçməsi lazımdır, əks halda təkrar yoluxma mümkündür. Müayinə və müalicə tam məxfi aparılır.
Əlamətin olmaması sağlam olmaq demək deyil.
Elmi mənbələr
Bu yazıdakı məlumatlar aşağıdakı rəyli elmi məqalələrə və beynəlxalq klinik tövsiyələrə əsaslanır.
- Peeling, R. W., Mabey, D., Kamb, M. L., et al. (2017). Syphilis. Nature Reviews Disease Primers, 3, 17073. [PMID: 29022569] | [DOI: 10.1038/nrdp.2017.73]
- Ghanem, K. G., Ram, S., & Rice, P. A. (2020). The Modern Epidemic of Syphilis. The New England Journal of Medicine, 382(9), 845-854. [PMID: 32101666] | [DOI: 10.1056/NEJMra1901593]
- Workowski, K. A., Bachmann, L. H., Chan, P. A., et al. (2021). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recommendations and Reports, 70(4), 1-187. [PMID: 34292926] | [DOI: 10.15585/mmwr.rr7004a1]
- US Preventive Services Task Force (2025). Screening for Syphilis Infection During Pregnancy: US Preventive Services Task Force Reaffirmation Recommendation Statement. JAMA, 333(22), 2006-2012. [PMID: 40358930] | [DOI: 10.1001/jama.2025.5009]
